ಕೇಂದ್ರ ಜವಳಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಕೇಂದ್ರ ರೇಷ್ಮೆ ಮಂಡಳಿ (Central Silk Board – CSB) ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ರೇಷ್ಮೆ ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆ ರೇಷ್ಮೆ ಉದ್ಯಮದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿವೆ. 2026ರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ರೇಷ್ಮೆ ಇಲಾಖೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ನೇಮಕಾತಿಗಳು, ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಇಲಾಖೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ ಕೆಳಗಿನಂತಿದೆ:
1. ಇತ್ತೀಚಿನ ನೇಮಕಾತಿಗಳು ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳು (2026)
ಕೇಂದ್ರ ರೇಷ್ಮೆ ಮಂಡಳಿಯು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ 2026ರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಹುದ್ದೆಗಳ ಭರ್ತಿಗಾಗಿ ಅಧಿಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದೆ:
ಯಂಗ್ ಪ್ರೊಫೆಷನಲ್ಸ್ (Grade-3) ನೇಮಕಾತಿ: ಒಟ್ಟು 14 ಹುದ್ದೆಗಳಿಗೆ ಗುತ್ತಿಗೆ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನೇಮಕಾತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಸಿಎ (CA), ಎಂಬಿಎ (MBA) ಅಥವಾ ಎಂಕಾಂ (M.Com) ಪದವೀಧರರು ಇದಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು. ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಕೊನೆಯ ದಿನಾಂಕ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ 07, 2026 ಕೊನೆಯ ದಿನವಾಗಿದೆ.
ಗ್ರೂಪ್ ಎ ಮತ್ತು ಬಿ ಹುದ್ದೆಗಳು (ಡೆಪ್ಯುಟೇಶನ್ ಆಧಾರ): ಜಂಟಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ (ತಾಂತ್ರಿಕ), ಉಪ ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಸಹಾಯಕ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಮತ್ತು ಸಹಾಯಕ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು 17 ಹುದ್ದೆಗಳ ಭರ್ತಿಗಾಗಿ ಅಧಿಸೂಚನೆ (Advt. No. CSB/01/2026) ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ.
ಸೈಂಟಿಸ್ಟ್-ಬಿ (Scientist B): 2026ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ರೇಷ್ಮೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೈಂಟಿಸ್ಟ್ ಬಿ ಹುದ್ದೆಗಳಿಗಾಗಿ ಗೇಟ್ (GATE) ಅಂಕಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನೇಮಕಾತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.
ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು Central Silk Board Official Website ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಬಹುದು.
2. ರೇಷ್ಮೆ ಇಲಾಖೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಗಳು
ಕರ್ನಾಟಕ ರೇಷ್ಮೆ ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆಯು ರೈತರಿಗೆ ಮತ್ತು ರೇಷ್ಮೆ ಉದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಲು ಹಲವು ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ:
ಹಿಪ್ಪುನೇರಳೆ (Mulberry) ಕೃಷಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ: ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ನರೇಗಾ (MGNREGA) ಯೋಜನೆಯ ಸಂಯೋಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ರೈತರಿಗೆ ಹಿಪ್ಪುನೇರಳೆ ತೋಟ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ರೇಷ್ಮೆ ಕೃಷಿ ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ನೆರವು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಆಯುಕ್ತಾಲಯ
ಸಾಧನ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯಧನ (Subsidy): ರೇಷ್ಮೆ ಹುಳು ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಉಪಕರಣಗಳು ಅಥವಾ ಹಿಪ್ಪುನೇರಳೆ ತೋಟದ ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ರೈತರಿಗೆ ಸುಮಾರು ₹75,000 ವರೆಗೆ ಸಹಾಯಧನ ನೀಡುವ ಯೋಜನೆ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ.
ರೀಲಿಂಗ್ ಶೆಡ್ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ನೆರವು: ರೇಷ್ಮೆ ನೂಲು ಬಿಚ್ಚಣಿಕೆದಾರರಿಗೆ (Reelers) ಹೈಟೆಕ್ ಮತ್ತು ಮಲ್ಟಿಎಂಡ್ ರೀಲಿಂಗ್ ಘಟಕಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ ಹಾಗೂ ಶೆಡ್ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಧನ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ರೇಷ್ಮೆ ಸಮಗ್ರ-2 (Silk Samagra-2): ಈ ಕೇಂದ್ರ ಪುರಸ್ಕೃತ ಯೋಜನೆಯಡಿ ರೇಷ್ಮೆ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞರ ತರಬೇತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
3. ಇಲಾಖೆಯ ಸಂಪರ್ಕ ಮಾಹಿತಿ
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ರೇಷ್ಮೆ ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆಯ ಮುಖ್ಯ ಕಚೇರಿಯು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಎಂ.ಎಸ್. ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ಜಿಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ತಾಲೂಕು ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಉಪ ನಿರ್ದೇಶಕರು (DD) ಹಾಗೂ ರೇಷ್ಮೆ ವಿಸ್ತರಣಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.
ರೈತರು ಯೋಜನೆಗಳ ಲಾಭ ಪಡೆಯಲು Karnataka Sericulture Department ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಅನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದು.
ನಿಮಗೆ ಈ ಇಲಾಖೆಯ ಕುರಿತು ಯಾವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಾಹಿತಿ ಬೇಕಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸುವಿರಾ?
ರೈತರಿಗಾಗಿ ಇರುವ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ವಿಧಾನವೇ?
ಪ್ರಸ್ತುತ ಇರುವ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳ ಅರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ಅರ್ಜಿ ನಮೂನೆ ಬೇಕಾಗಿದೆಯೇ?
ನಿಮ್ಮ ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನಿಖರವಾದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ರೇಷ್ಮೆ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಜವಳಿ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ಕರ್ನಾಟಕವು ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ರೇಷ್ಮೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಂಹಪಾಲು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ. ರೇಷ್ಮೆ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಬೆಳೆಸಲು, ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಲು ಮತ್ತು ರೈತರಿಗೆ ನೆರವು ನೀಡಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಇಲಾಖೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.
ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಅಡಿಯ ಕೇಂದ್ರ ರೇಷ್ಮೆ ಮಂಡಳಿ (Central Silk Board – CSB) ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ರೇಷ್ಮೆ ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆಯು 2026ರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಂಡಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ಧಾರಗಳು, ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳು, ಸಬ್ಸಿಡಿ ಯೋಜನೆಗಳು, ತಾಂತ್ರಿಕ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ರೈತರ ಕಲ್ಯಾಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರವಾದ ಮಹಾಪ್ರಬಂಧ ರೂಪದ ಮಾಹಿತಿ ಕೆಳಗಿನಂತಿದೆ.
ಕೇಂದ್ರ ರೇಷ್ಮೆ ಮಂಡಳಿ ಮತ್ತು ರೇಷ್ಮೆ ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆ – 2026ರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ
ಪರಿವಿಡಿ (Table of Contents)
ಪೀಠಿಕೆ ಮತ್ತು ಇಲಾಖೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ
2026ರ ಸಾಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳು ಮತ್ತು ನೇಮಕಾತಿ ವಿವರಗಳು
ರೇಷ್ಮೆ ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ರೈತರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸಬ್ಸಿಡಿಗಳು
ರೇಷ್ಮೆ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು (2026ರ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು)
ರೇಷ್ಮೆ ಕೃಷಿ ಆರಂಭಿಸುವ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಇಲಾಖೆಯ ಬೆಂಬಲ
ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಬೆಲೆ ಸ್ಥಿರೀಕರಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ
ಸವಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಇಲಾಖೆಯ ಪರಿಹಾರೋಪಾಯಗಳು
ಸಂಪರ್ಕ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳು
ಉಪಸಂಹಾರ
1. ಪೀಠಿಕೆ ಮತ್ತು ಇಲಾಖೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ರೇಷ್ಮೆಯನ್ನು “ವಸ್ತ್ರಗಳ ರಾಣಿ” (Queen of Textiles) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರೇಷ್ಮೆ ಕೃಷಿಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ಉದ್ಯಮವಾಗಿರದೆ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಗ್ರಾಮೀಣ ಕುಟುಂಬಗಳ ಜೀವನಾಧಾರವಾಗಿದೆ. ರೇಷ್ಮೆ ಉದ್ಯಮದ ಸರ್ವತೋಮುಖ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ 1948ರ ಸಂಸತ್ತಿನ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ವಯ ಕೇಂದ್ರ ರೇಷ್ಮೆ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು (Central Silk Board – CSB) ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಕೇಂದ್ರ ಜವಳಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಒಂದು ಶಾಸನಬದ್ಧ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.
ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ರೇಷ್ಮೆ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ದೇಶದಲ್ಲೇ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಸ್ವತಂತ್ರ ರೇಷ್ಮೆ ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಎರಡು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ರೇಷ್ಮೆ ಹುಳು ಸಾಕಾಣಿಕೆಯಿಂದ ಹಿಡಿದು, ನೂಲು ತೆಗೆಯುವುದು, ನೇಯ್ಗೆ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಒದಗಿಸುವವರೆಗಿನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸರಪಳಿಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಿವೆ. 2026ನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಈ ಇಲಾಖೆಯು ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಕೃಷಿಗೆ (Sustainable Sericulture) ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡಿದೆ.
2. 2026ರ ಸಾಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳು ಮತ್ತು ನೇಮಕಾತಿ ವಿವರಗಳು
2026ರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ರೇಷ್ಮೆ ಮಂಡಳಿ (CSB) ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯ ಇಲಾಖೆಗಳು ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಹಲವು ಹೊಸ ಅಧಿಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿವೆ. ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳ ವಿವರ ಇಲ್ಲಿದೆ:
ಎ. ಯಂಗ್ ಪ್ರೊಫೆಷನಲ್ಸ್ (Young Professionals – Grade III) ನೇಮಕಾತಿ
ಕೇಂದ್ರ ರೇಷ್ಮೆ ಮಂಡಳಿಯು ಇಲಾಖೆಯ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಆಧುನೀಕರಿಸಲು ತರುಣ ವೃತ್ತಿಪರರನ್ನು ಒಪ್ಪಂದದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನೇಮಕ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.
ಒಟ್ಟು ಹುದ್ದೆಗಳು: 14
ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅರ್ಹತೆ: ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಸಿಎ (CA), ಎಂಬಿಎ (MBA-Finance), ಅಥವಾ ಎಂಕಾಂ (M.Com) ಪದವಿ ಹೊಂದಿರಬೇಕು.
ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಕೊನೆಯ ದಿನಾಂಕ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ 07, 2026.
ವೇತನ ಶ್ರೇಣಿ: ನಿಯಮಾವಳಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಆಕರ್ಷಕ ಗೌರವಧನ ಮತ್ತು ಭತ್ಯೆಗಳು ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತವೆ.
ಬಿ. ಗ್ರೂಪ್ ‘ಎ’ ಮತ್ತು ಗ್ರೂಪ್ ‘ಬಿ’ ಹುದ್ದೆಗಳು (ಡೆಪ್ಯುಟೇಶನ್ ಆಧಾರ)
ಇಲಾಖೆಯ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಚುರುಕುಗೊಳಿಸಲು ಇತರ ಸರ್ಕಾರಿ ಇಲಾಖೆಗಳಿಂದ ಅರ್ಹ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ನಿಯೋಜನೆ (Deputation) ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನೇಮಕ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ. (ಅಧಿಸೂಚನೆ ಸಂಖ್ಯೆ: CSB/01/2026).
ಒಟ್ಟು ಹುದ್ದೆಗಳು: 17
ಪ್ರಮುಖ ಹುದ್ದೆಗಳು: ಜಂಟಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ (ತಾಂತ್ರಿಕ), ಉಪ ನಿರ್ದೇಶಕರು (ಸಂಸ್ಥೆ), ಸಹಾಯಕ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಮತ್ತು ಸಹಾಯಕ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್.
ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ: ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅರ್ಹ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಶಾರ್ಟ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಿ. ಸೈಂಟಿಸ್ಟ್-ಬಿ (Scientist-B) ನೇಮಕಾತಿ
ರೇಷ್ಮೆ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಾದ CSRTI (ಮೈಸೂರು, ಬೆಹರಾಂಪುರ್, ಪಾಂಪೋರ್) ಇತ್ಯಾದಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಈ ನೇಮಕಾತಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಅರ್ಹತೆ: ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರ್ ಅಥವಾ ಸೆರಿಕಲ್ಚರ್ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ (M.Sc) ಜೊತೆಗೆ ಗೇಟ್ (GATE) ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿರಬೇಕು.
ಕಾರ್ಯಭಾರ: ಹೊಸ ತಳಿಯ ರೇಷ್ಮೆ ಹುಳುಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ರೋಗ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಂಶೋಧನೆ.
3. ರೇಷ್ಮೆ ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ರೈತರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸಬ್ಸಿಡಿಗಳು
2026ರಲ್ಲಿ ರೈತರ ಆದಾಯವನ್ನು ದ್ವಿಗುಣಗೊಳಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಹಲವು ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿವೆ.
+—————————————————————–+
| 2026ರ ಪ್ರಮುಖ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಗಳು |
+—————————————————————–+
| 1. ಹಿಪ್ಪುನೇರಳೆ ಕೃಷಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ (MGNREGA ಸಂಯೋಜನೆ) |
| 2. ರೇಷ್ಮೆ ಹುಳು ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಉಪಕರಣಗಳ ಖರೀದಿ (₹75,000 ವರೆಗೆ ಸಹಾಯಧನ) |
| 3. ಹೈಟೆಕ್ ಮತ್ತು ಮಲ್ಟಿಎಂಡ್ ರೀಲಿಂಗ್ ಶೆಡ್ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಧನ |
| 4. ಸಿಲ್ಕ್ ಸಮಗ್ರ-2 (Silk Samagra-2) ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆ |
+—————————————————————–+
1. ಹಿಪ್ಪುನೇರಳೆ (Mulberry) ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ನರೇಗಾ ಯೋಜನೆ ಸಂಯೋಜನೆ
ಹಿಪ್ಪುನೇರಳೆ ಸೊಪ್ಪು ರೇಷ್ಮೆ ಹುಳುಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಬೇಸಾಯವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯೋಗ ಖಾತರಿ ಯೋಜನೆ (MGNREGA) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರೈತರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ತೋಟದ ಹೂಡಿಕೆ, ಗುಂಡಿ ತೆಗೆಯುವುದು, ಮತ್ತು ಸಸಿಗಳನ್ನು ನಾಟಿ ಮಾಡಲು ಕೂಲಿ ಹಣವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ರೈತರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗೆ ಜಮಾ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ (SC) ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡದ (ST) ರೈತರಿಗೆ ಸಸಿಗಳ ಖರೀದಿಗೆ 90% ವರೆಗೆ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
2. ರೇಷ್ಮೆ ಹುಳು ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಮನೆ ಮತ್ತು ಉಪಕರಣಗಳ ಸಹಾಯಧನ
ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ರೇಷ್ಮೆ ಹುಳು ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಮನೆ (Rearing House) ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲು ಇಲಾಖೆಯು ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತದ ಸಹಾಯಧನ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಉಪಕರಣಗಳ ಸಹಾಯಧನ: ರೇಷ್ಮೆ ಚಂದ್ರಿಕೆಗಳು, ರೇರಿಂಗ್ ಟ್ರೇಗಳು, ಹ್ಯುಮಿಡಿಫೈಯರ್ ಮತ್ತು ಇನ್ಕ್ಯುಬೇಟರ್‌ಗಳ ಖರೀದಿಗೆ ಗರಿಷ್ಠ ₹75,000 ವರೆಗೆ ಸಬ್ಸಿಡಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಕೃಷಿ ಹೊಂಡ ಹಾಗೂ ಹನಿ ನೀರಾವರಿ (Drip Irrigation) ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಶೇಕಡಾ 75 ರಿಂದ 90 ರಷ್ಟು ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ಲಭ್ಯವಿದೆ.
3. ರೇಷ್ಮೆ ಸಮಗ್ರ-2 (Silk Samagra-2) ಯೋಜನೆ
ಇದು ಕೇಂದ್ರ ಪುರಸ್ಕೃತ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದ್ದು, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮತ್ತು ರೇಷ್ಮೆ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ:
ಬೈವೋಲ್ಟೈನ್ (Biovoltine) ಅಂದರೆ ದ್ವಿತಳಿ ರೇಷ್ಮೆ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಧನ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ರೇಷ್ಮೆ ಕೃಷಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯುವ ಯುವಕರಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ದಿನಭತ್ಯೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಉಚಿತ ತರಬೇತಿ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
4. ರೇಷ್ಮೆ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು (2026ರ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು)
2026ನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ರೇಷ್ಮೆ ಉದ್ಯಮವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪದ್ಧತಿಯಿಂದ ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಕಡೆಗೆ ವೇಗವಾಗಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುತ್ತಿದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ರೇಷ್ಮೆ ಮಂಡಳಿಯು ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದೆ:
ಆಟೋಮ್ಯಾಟಿಕ್ ರೀಲಿಂಗ್ ಮೆಷಿನ್ (ARM): ಭಾರತೀಯ ರೇಷ್ಮೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ (4A ಗ್ರೇಡ್) ಏರಿಸಲು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ರೀಲಿಂಗ್ ಯಂತ್ರಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಡ್ರೋನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬಳಕೆ: ಹಿಪ್ಪುನೇರಳೆ ತೋಟಗಳಿಗೆ ತಗುಲುವ ಕೀಟಬಾಧೆ ಹಾಗೂ ರೋಗಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಮತ್ತು ಸೂಕ್ತ ಪ್ರಮಾಣದ ಪೀಡನಾಶಕಗಳನ್ನು ಸಿಂಪಡಿಸಲು ಡ್ರೋನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಇಲಾಖೆಯು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದೆ.
ಐಓಟಿ (IoT – Internet of Things) ಆಧಾರಿತ ರೇರಿಂಗ್ ರೂಮ್ಸ್: ರೇಷ್ಮೆ ಹುಳು ಸಾಕಾಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತಾಪಮಾನ (Temperature) ಮತ್ತು ತೇವಾಂಶ (Humidity) ನಿರ್ವಹಣೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ತಾಪಮಾನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾದರೆ ಹುಳುಗಳು ಸಾವನ್ನಪ್ಪುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸೆನ್ಸಾರ್ ಆಧಾರಿತ ಐಓಟಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಕ ತಾಪಮಾನವನ್ನು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
5. ರೇಷ್ಮೆ ಕೃಷಿ ಆರಂಭಿಸುವ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಇಲಾಖೆಯ ಬೆಂಬಲ
ಒಬ್ಬ ಹೊಸ ರೈತ ರೇಷ್ಮೆ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲು ಬಯಸಿದರೆ ಇಲಾಖೆಯು ಹಂತ-ಹಂತವಾಗಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತದೆ:
ನೆಲದ ಸಿದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣು ಪರೀಕ್ಷೆ: ಮೊದಲು ರೈತರು ತಮ್ಮ ಜಮೀನಿನ ಮಣ್ಣನ್ನು ಇಲಾಖೆಯ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಬೇಕು. ಹಿಪ್ಪುನೇರಳೆ ಬೆಳೆಗೆ ಮಣ್ಣಿನ ಪಿಹೆಚ್ (pH) ಮಟ್ಟ 6.5 ರಿಂದ 7.5 ಇರಬೇಕು.
ತರಬೇತಿ: ರೇಷ್ಮೆ ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆಯು ನಡೆಸುವ 15 ರಿಂದ 30 ದಿನಗಳ ಕಾಲದ ಉಚಿತ ತರಬೇತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
ಸಸಿ ನಾಟಿ ಮತ್ತು ಪಾಲನೆ: ಇಲಾಖೆಯ ನರ್ಸರಿಗಳಿಂದ ರಿಯಾಯಿತಿ ದರದಲ್ಲಿ ವಿ-1 (V1) ನಂತಹ ಸುಧಾರಿತ ಹಿಪ್ಪುನೇರಳೆ ತಳಿಗಳ ಸಸಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಚಾಕಿ ಹುಳುಗಳ ಪೂರೈಕೆ: ರೇಷ್ಮೆ ಹುಳುಗಳ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಇಲಾಖೆಯ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ಚಾಕಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಂದ (Chawki Rearing Centres – CRCs) 3ನೇ ಹಂತದ ಹುಳುಗಳನ್ನು ರೈತರಿಗೆ ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಹುಳುಗಳ ಸಾವಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
6. ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಬೆಲೆ ಸ್ಥಿರೀಕರಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ
ರೈತರು ಬೆಳೆದ ರೇಷ್ಮೆ ಗೂಡುಗಳನ್ನು (Cocoons) ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಜಾಲವಿದೆ.
ರೇಷ್ಮೆ ಗೂಡಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು: ರಾಮನಗರ (ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ರೇಷ್ಮೆ ಗೂಡಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ), ಶಿಡ್ಲಘಟ್ಟ, ಕೊಳ್ಳೇಗಾಲ ಮತ್ತು ವಿಜಯಪುರಗಳಲ್ಲಿ ಇಲಾಖೆಯ ನೇರ ಉಸ್ತುವಾರಿಯಲ್ಲಿ ಇ-ಹರಾಜು (e-auction) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಇ-ಮೇಲ್ಕಿಂಗ್ (e-Belaku): 2026ರಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಗದು ರಹಿತ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕಗೊಳಿಸಲು ಡಿಜಿಟಲ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ರೈತರು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ ತಕ್ಷಣ ಹಣ ನೇರವಾಗಿ ಅವರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗೆ ಜಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಕರ್ನಾಟಕ ರೇಷ್ಮೆ ಉದ್ಯಮಗಳ ನಿಗಮ (KSIC): ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಲೆ ಕುಸಿದಾಗ ರೈತರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಸರ್ಕಾರವು ಕನಿಷ್ಠ ಬೆಂಬಲ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿ, ಕೆಎಸ್ಐಸಿ ಮೂಲಕ ರೇಷ್ಮೆಯನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಮೈಸೂರು ಸಿಲ್ಕ್ ಸೀರೆಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ.
7. ಸವಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಇಲಾಖೆಯ ಪರಿಹಾರೋಪಾಯಗಳು
ರೇಷ್ಮೆ ಉದ್ಯಮವು ಹಲವು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಅದಕ್ಕೆ ಇಲಾಖೆಯು ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಿದೆ:
ರೋಗಬಾಧೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪೆಬ್ರಿನ್, ಮಸ್ಕಾಡಿನ್): ರೇಷ್ಮೆ ಹುಳುಗಳಿಗೆ ತಗಲುವ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಇಲಾಖೆಯು ಉಚಿತವಾಗಿ ಸೋಂಕು ನಿವಾರಕಗಳಾದ ‘ವಿಜೇತ’, ‘ರೇಷ್ಮೆ ಸಂಜೀವಿನಿ’ ಪುಡಿಯನ್ನು ವಿತರಿಸುತ್ತದೆ.
ಬೆಲೆ ಏರಿಳಿತ: ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಚೀನಾದಿಂದ) ಬರುವ ಅಗ್ಗದ ರೇಷ್ಮೆಯ ಆಮದಿನಿಂದಾಗಿ ದೇಶೀಯ ರೇಷ್ಮೆ ಬೆಲೆ ಕುಸಿಯದಂತೆ ತಡೆಯಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಸುಂಕವನ್ನು ವಿಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ದೇಶಿ ರೈತರ ಹಿತರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಹವಾಮಾನ ವೈಪರೀತ್ಯ: ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯಿಂದ ರೇಷ್ಮೆ ಇಳುವರಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಬರನಿರೋಧಕ ಹಿಪ್ಪುನೇರಳೆ ತಳಿಗಳನ್ನು ಸಂಶೋಧಕರು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
8. ಸಂಪರ್ಕ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳು
ರೇಷ್ಮೆ ಇಲಾಖೆಯ ಯೋಜನೆಗಳ ಲಾಭ ಪಡೆಯಲು ಅಥವಾ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳಿಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಅಧಿಕೃತ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಅವಲಂಬಿಸಬೇಕು:
ಕೇಂದ್ರ ರೇಷ್ಮೆ ಮಂಡಳಿ (CSB) ಮುಖ್ಯ ಕಚೇರಿ:
ಕೇಂದ್ರ ರೇಷ್ಮೆ ಮಂಡಳಿ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್, ಬಿ.ಟಿ.ಎಂ ಲೇಔಟ್, ಮಡಿವಾಳ, ಬೆಂಗಳೂರು – 560068.
ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್ಸೈಟ್: https://csb.gov.in
ಕರ್ನಾಟಕ ರೇಷ್ಮೆ ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆ:
ಬಹುಮಹಡಿಗಳ ಕಟ್ಟಡ (M.S. Building), ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ವೀಧಿ, ಬೆಂಗಳೂರು – 560001.
ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್ಸೈಟ್: karnataka.gov.in
ತಾಲ್ಲೂಕು ಮಟ್ಟದ ಸಂಪರ್ಕ: ರೈತರು ತಮ್ಮ ಹತ್ತಿರದ ತಾಲೂಕು ರೇಷ್ಮೆ ವಿಸ್ತರಣಾಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು (SEO) ಅಥವಾ ಜಿಲ್ಲಾ ಉಪ ನಿರ್ದೇಶಕರ (DD) ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದು.
9. ಉಪಸಂಹಾರ
ರೇಷ್ಮೆ ಕೃಷಿಯು ಕನಿಷ್ಠ ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ನೀರಿನ ಸೌಲಭ್ಯವಿರುವ ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಅತಿ ಸಣ್ಣ ರೈತರಿಗೂ ನಿರಂತರ ಆದಾಯ ತಂದುಕೊಡುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕೃಷಿ ಉದ್ಯಮವಾಗಿದೆ. 2026ರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ರೇಷ್ಮೆ ಮಂಡಳಿ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಇಲಾಖೆಗಳು ತಂದಿರುವ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ, ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳು ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ಸಬ್ಸಿಡಿಗಳು ರೇಷ್ಮೆ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತಿವೆ. ಯುವಕರು ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿಪರ ರೈತರು ಇಲಾಖೆಯ ಈ ಯೋಜನೆಗಳ ಸದುಪಯೋಗ ಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ ಸಾಧಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.
ನಿಮಗೆ ಈ ವರದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಯೋಜನೆಯ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಕೆ ವಿಧಾನ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಹುಳು ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಮನೆ ಸಬ್ಸಿಡಿ) ಅಥವಾ ನೇಮಕಾತಿಗಳ ಪರೀಕ್ಷಾ ಪಠ್ಯಕ್ರಮದ (Syllabus) ವಿವರವಾದ ಮಾಹಿತಿ ಬೇಕಾಗಿದೆಯೇ? ತಿಳಿಸಿದರೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಲ್ಲೆ.
| Apply Link :- ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್ಸೈಟ್: https://csb.gov.in |
ಇನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯಲು ನಮ್ಮ website ಆದ www.kmkannada blog. in ಅಂತ search ಮಾಡಿ.